Hút thuốc ở hành lang, thang bộ, thang máy hay sảnh chung cư là chuyện nội quy toà nhà xử lý được, và cửa đầu tiên là ban quản lý vận hành. Khói bay từ ban công một căn hộ khác sang nhà bạn thì khó hơn nhiều, vì đó là phần sở hữu riêng của người ta; ở đây chủ yếu phải nói chuyện và nhờ hoà giải. Phân biệt hai trường hợp này ngay từ đầu giúp bạn không mất công đi sai cửa.
Khói thuốc trong chung cư khó chịu ở chỗ nó đi theo luồng gió: lùa qua khe cửa căn hộ, qua ô thoáng nhà vệ sinh, theo giếng trời. Người hút thường không hình dung được nhà bên cạnh ngửi rõ tới mức nào, còn người bị ảnh hưởng thì ngại đối mặt. Bài này chia việc theo vị trí hút, theo từng cửa xử lý, và cả cách người hút thuốc có thể tự giải quyết trước khi bị phản ánh.
Hút ở đâu thì dựa vào đâu để phản ánh
Vị trí điếu thuốc quyết định bạn có căn cứ gì trong tay. Nội quy chung cư là văn bản được hội nghị nhà chung cư thông qua, áp dụng cho chủ sở hữu, người sử dụng và cả khách ra vào; phần lớn nội quy hiện nay cấm hút thuốc ở khu vực chung trong nhà.
| Vị trí | Căn cứ thường dùng | Cửa xử lý chính |
|---|---|---|
| Thang máy, sảnh, hành lang trong nhà | Nội quy toà nhà; quy định phòng chống tác hại thuốc lá về nơi cấm hút trong nhà | Bảo vệ, ban quản lý |
| Buồng thang bộ, lối thoát hiểm | Nội quy; yêu cầu an toàn phòng cháy cho lối thoát nạn | Ban quản lý, ban quản trị |
| Tầng hầm, khu để rác | Nội quy; nguy cơ cháy nơi tập trung xe, rác | Ban quản lý, có thể báo lực lượng phòng cháy khi nguy hiểm |
| Ban công, trong căn hộ người khác | Quyền sử dụng phần riêng; nghĩa vụ không gây ảnh hưởng người xung quanh | Nói chuyện, ban quản trị nhắc, hoà giải |
| Khu sân chung ngoài trời | Tuỳ nội quy, nhiều toà bố trí khu hút thuốc riêng | Ban quản lý |
Việc khu vực chung của chung cư có thuộc "địa điểm công cộng" theo luật phòng chống tác hại thuốc lá hay không còn có cách hiểu khác nhau, nên khi phản ánh, căn cứ chắc nhất vẫn là nội quy của chính toà nhà. Hãy xin bản nội quy hiện hành ở quầy lễ tân hoặc trên ứng dụng cư dân trước khi nói chuyện với ai.
Thứ tự phản ánh khi có người hút thuốc ở khu chung
Đa số trường hợp dừng ở bước hai hoặc ba. Mục tiêu là khói không còn lùa vào nhà, không phải bắt được ai.
- Nếu gặp tận mặt và thấy an toàn, nhắc nhẹ: "Anh ơi, khói bay thẳng vào nhà em, anh ra khu ngoài sân giúp em". Nhiều người hút ở thang bộ chỉ vì nghĩ không ai thấy, không ai bị ảnh hưởng.
- Báo bảo vệ hoặc lễ tân ngay lúc đang có khói, nói rõ tầng, vị trí. Bảo vệ đến nhắc kịp thời có hiệu quả hơn mọi tờ thông báo.
- Gửi phản ánh bằng văn bản qua ứng dụng cư dân hoặc phiếu tại quầy, nếu việc lặp lại theo giờ cố định (sáng sớm, tối muộn). Ghi giờ để ban quản lý biết lúc nào cần cho người đi kiểm tra.
- Đề nghị ban quản lý gắn thông báo cấm hút thuốc ở cửa thang bộ, tăng tần suất tuần tra, rà lại góc camera ở chiếu nghỉ thang bộ nếu có.
- Khi đã xác định được căn hộ, đề nghị ban quản trị gửi văn bản nhắc nhở chủ căn hộ theo nội quy. Căn hộ cho thuê thì chủ nhà cũng cần biết.
- Nếu tàn thuốc, đầu lọc vứt ở lối thoát hiểm, gần rác hoặc vật dễ cháy lặp đi lặp lại, đề nghị ban quản lý đưa vào nội dung kiểm tra an toàn phòng cháy của toà nhà.
Ban quản lý, ban quản trị làm được gì cho chuyện khói thuốc
Nhắc trực tiếp và nhắc chung. Bảo vệ tuần tra, nhắc tại chỗ; ban quản lý gửi thông báo chung cho cả toà về quy định cấm hút ở khu chung. Thông báo chung không nêu tên căn hộ, tránh làm ai bẽ mặt nhưng vẫn có tác dụng nhắc.
Bố trí khu hút thuốc riêng. Cấm hoàn toàn mà không có chỗ nào thì người hút sẽ tìm góc khuất. Nhiều toà bố trí một khu ngoài trời, xa cửa sổ và cửa gió, có gạt tàn. Đây là đề xuất bạn có thể đưa ra ở hội nghị nhà chung cư.
Kiểm tra cửa ngăn khói thang bộ. Cửa ngăn khói ở buồng thang thoát hiểm phải luôn đóng. Có cư dân chèn cửa mở cho thoáng khi hút thuốc, vừa làm khói lan vào hành lang vừa mất tác dụng ngăn khói khi có cháy. Ban quản lý có trách nhiệm giữ cửa đóng.
Không phạt tiền. Ban quản lý và ban quản trị không có thẩm quyền xử phạt hành chính. Việc xử phạt hút thuốc sai nơi quy định thuộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền; mức phạt cụ thể cần đối chiếu văn bản hiện hành.
Không cấm hút thuốc trong căn hộ riêng. Nội quy không thể cấm chủ căn hộ hút thuốc trong nhà mình. Phần này chỉ dựa vào nghĩa vụ chung là không gây ảnh hưởng quá mức tới người xung quanh và sự tự giác.
Khói từ ban công nhà bên: chuyện khó nhất
Khi người hút đứng trên ban công của chính họ, mọi căn cứ nội quy về khu chung đều không dùng được. Pháp luật dân sự có nguyên tắc chủ sở hữu không được gây thiệt hại hay ảnh hưởng quá mức tới người khác khi thực hiện quyền của mình, nhưng thế nào là "quá mức" với khói thuốc thì rất khó chứng minh. Cho nên ở trường hợp này, cửa hiệu quả nhất vẫn là nói chuyện.
Ví dụ giả định: một gia đình có bé sơ sinh ở tầng 8 thường xuyên ngửi thấy khói thuốc buổi tối, phát hiện ra là chủ căn tầng 7 hút ở ban công, khói bốc thẳng lên. Họ không phản ánh lên ban quản lý ngay mà viết một mẩu giấy nhỏ dán trước cửa căn tầng 7, nói nhà có em bé mới sinh, nhờ anh hút ở phía ban công bên kia hoặc giờ khác. Hôm sau chủ căn tầng 7 chủ động sang xin lỗi và chuyển chỗ hút. Không phải lần nào cũng êm như thế, nhưng bắt đầu bằng lời đề nghị cụ thể thì cơ hội cao hơn nhiều so với một tờ phản ánh có tên căn hộ.
Nếu nói chuyện không được, có thể nhờ ban quản trị đứng ra nói giúp, hoặc nhờ tổ hoà giải ở khu dân cư. Cách giảm thiệt hại phía mình cũng nên tính: đóng cửa ban công vào khung giờ hay có khói, dùng lọc không khí, chặn khe ô thoáng. Kiện ra toà vì khói thuốc từ ban công nhà bên là con đường gần như không đáng đi.
Thuốc lá điện tử và tầng hầm: khi chuyện không còn chỉ là khó chịu
Từ đầu năm 2025, theo nghị quyết của Quốc hội, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng bị cấm kinh doanh và sử dụng tại Việt Nam. Vì vậy nếu thấy dùng loại này ở khu chung, ngoài nội quy toà nhà còn là chuyện vi phạm quy định nhà nước, có thể báo công an cấp xã. Tuy vậy đừng tự đứng ra thu giữ hay quay phim cận mặt người dùng; báo cho bảo vệ và để cơ quan có thẩm quyền làm việc của họ. Mức xử lý cụ thể cần đối chiếu văn bản hướng dẫn hiện hành.
Tầng hầm là chỗ đáng lo nhất. Hầm chung cư tập trung nhiều xe máy, xe điện, xăng, lại kín gió; một đầu lọc chưa tắt ném vào thùng rác cạnh bãi xe có thể là mồi lửa. Nếu thấy người hút thuốc trong hầm hoặc khu rác, báo bảo vệ ngay, không cần đợi gửi văn bản. Nếu thấy dấu hiệu cháy âm ỉ, gọi số khẩn cấp phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, kích hoạt chuông báo cháy, rồi mới báo ban quản lý.
Trong các buổi kiểm tra an toàn phòng cháy định kỳ, ban quản trị có thể đưa chuyện hút thuốc ở hầm và thang thoát hiểm vào danh sách tồn tại cần khắc phục. Đó là cách biến một phản ánh cá nhân thành việc chung của cả toà nhà.
Nếu bạn là người hút thuốc trong chung cư
Không ai muốn bị hàng xóm ghét, và đa số người hút thuốc ở hành lang hay thang bộ chỉ vì không muốn hút trong nhà mình. Cách đơn giản nhất là hỏi ban quản lý toà nhà có khu hút thuốc ngoài trời không; nếu chưa có, đề xuất ở hội nghị nhà chung cư để toà bố trí. Có chỗ hợp lệ rồi thì không ai phải nhắc ai.
Hút ở ban công nhà mình là quyền của bạn, nhưng nên để ý hướng gió và vị trí cửa sổ các nhà xung quanh. Khói bốc lên trên, nên nhà tầng trên chịu nhiều nhất. Nếu hàng xóm sang nói chuyện, một câu "để em đổi chỗ" tốn ít hơn nhiều so với một mối bất hoà kéo dài nhiều năm trong cùng thang máy.
Đừng vứt đầu lọc xuống từ ban công. Ngoài chuyện mất vệ sinh, đầu lọc còn cháy có thể rơi vào ban công nhà dưới đang phơi đồ, hoặc rơi trúng người đi bên dưới. Hậu quả lúc đó không còn là chuyện nhắc nhở nội quy nữa.
Đưa chuyện khói thuốc ra hội nghị nhà chung cư: chuẩn bị gì
Khi phản ánh lẻ tẻ không đổi được gì, hội nghị nhà chung cư là nơi cả toà cùng quyết một giải pháp chung, có giá trị áp dụng cho mọi căn hộ. Muốn đề xuất được thông qua, nên chuẩn bị gọn những thứ sau thay vì chỉ lên phát biểu than phiền.
- Danh sách vị trí hay có khói (tầng nào, thang bộ nào, khung giờ nào), tổng hợp từ phản ánh của nhiều căn hộ chứ không chỉ nhà mình.
- Đề xuất sửa hoặc bổ sung nội quy cho rõ: cấm hút ở thang máy, sảnh, hành lang, thang thoát hiểm, tầng hầm, khu rác.
- Đề xuất vị trí cụ thể cho khu hút thuốc ngoài trời, xa cửa gió và lối đi trẻ em, kèm chi phí dự kiến cho gạt tàn, mái che.
- Đề nghị đơn vị vận hành báo cáo định kỳ số lần nhắc nhở, để cư dân biết quy định có được thực hiện không.
- Cách xử lý căn hộ vi phạm lặp lại theo đúng giới hạn của nội quy: nhắc nhở, thông báo chủ sở hữu, đề nghị cơ quan có thẩm quyền.
Giữ giọng đề xuất cho cả toà, không nêu tên căn hộ nào trước hội nghị. Người hút thuốc cũng là cư dân, cũng có phiếu biểu quyết; một giải pháp có chỗ cho họ hút đàng hoàng dễ được thông qua hơn nhiều so với một lệnh cấm tuyệt đối.
Câu hỏi thường gặp
Nội quy chung cư có được cấm hút thuốc trong căn hộ không?
Không. Nội quy điều chỉnh việc sử dụng phần sở hữu chung và các nghĩa vụ chung, không thể cấm chủ sở hữu hút thuốc trong căn hộ của mình. Phần này chỉ dựa vào sự tự giác và nghĩa vụ không gây ảnh hưởng quá mức tới người khác.
Báo ban quản lý mà họ không làm gì thì sao?
Gửi phản ánh bằng văn bản và giữ bản chụp, sau đó báo ban quản trị vì đây là bên ký hợp đồng và giám sát đơn vị vận hành. Có thể đưa vấn đề ra hội nghị nhà chung cư để toà quyết định giải pháp chung như khu hút thuốc riêng.
Có được quay video người hút thuốc ở hành lang để làm bằng chứng không?
Ghi lại sự việc ở khu chung để phản ánh nội bộ thì thường không có vấn đề, nhưng nên quay vừa đủ, không cận mặt, và chỉ gửi cho ban quản lý. Đăng lên nhóm chat cư dân hay mạng xã hội để bêu tên có thể khiến bạn thành người bị phản ánh ngược.
Khói thuốc từ nhà dưới bay lên có kiện được không?
Về nguyên tắc pháp luật bảo vệ quyền không bị ảnh hưởng quá mức bởi hàng xóm, nhưng chứng minh mức độ và thiệt hại từ khói thuốc rất khó. Nói chuyện, nhờ ban quản trị hoặc tổ hoà giải là các cửa thực tế hơn nhiều.
Thấy người dùng thuốc lá điện tử trong thang máy thì báo ai?
Báo bảo vệ hoặc ban quản lý ngay vì đây là vi phạm nội quy khu chung. Do thuốc lá điện tử đã bị cấm sử dụng từ năm 2025, bạn có thể báo thêm công an cấp xã. Đừng tự thu giữ hay tranh cãi tay đôi.