Khi nhà bên đang xây làm rơi vật liệu hoặc bụi sang nhà bạn, hãy đề nghị chủ công trình và đội thợ che chắn ngay: lưới chống rơi, bạt phủ, mái che tạm phía giáp nhà bạn, tưới ẩm khi đập phá. Nếu họ không làm, phản ánh đến UBND cấp xã nơi có công trình; có vật rơi gây nguy hiểm cho người thì báo luôn công an cấp xã.
Việc che chắn không phải ơn huệ của hàng xóm. Công trình xây dựng có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho người và tài sản xung quanh, giữ vệ sinh môi trường trong lúc thi công. Đội thợ nhỏ thường làm cho nhanh, bỏ qua lưới chắn hoặc chỉ căng tượng trưng, và chỉ thay đổi khi có người lên tiếng đúng chỗ. Bài đi qua cách nói, cách ghi nhận, cửa nào làm được gì và khi nào cần đòi bồi thường cho phần đồ đạc đã hư.
Những thứ thường rơi sang và mức độ nguy hiểm
Không phải thứ gì rơi sang cũng cùng một mức. Phân loại giúp bạn biết việc nào cần nói ngay trong ngày, việc nào có thể gom lại một buổi:
- Vật cứng rơi từ trên cao: gạch vỡ, mẩu bê tông, đầu sắt, dụng cụ. Đây là nguy hiểm tính mạng, đặc biệt với sân, lối đi, mái tôn có người bên dưới. Cần dừng ngay và yêu cầu che chắn trước khi làm tiếp.
- Nước vữa, nước xi măng bắn: bám vào tường, kính, xe, đồ phơi. Gây hư hỏng bề mặt nếu không rửa sớm, làm bẩn nhà liên tục.
- Bụi mịn khi đập phá, cắt gạch, mài sàn: bay vào nhà qua cửa sổ, khe cửa, phủ lên đồ đạc, ảnh hưởng người già, trẻ nhỏ, người có bệnh hô hấp.
- Rác xây dựng, bao xi măng, mẩu gỗ bay theo gió sang sân, mái, rãnh thoát nước, có thể làm tắc máng xối mùa mưa.
- Sơn, hoá chất chống thấm nhỏ giọt hoặc bay theo dạng phun sương khi bên kia sơn mặt tường giáp nhà bạn.
Nhóm đầu tiên không chờ được. Nếu có người suýt bị trúng, hãy ghi rõ thời điểm, vị trí, chụp vật rơi tại chỗ trước khi dọn, và đề nghị dừng thi công phía đó cho tới khi có che chắn. Các nhóm còn lại vẫn cần xử lý, nhưng có thể đi theo nhịp nói chuyện bình thường, ghi nhận vài ngày rồi đề nghị một lần cho đầy đủ.
Che chắn thế nào là đủ: những điều nên đề nghị cụ thể
Lưới chống rơi phủ kín mặt giáp nhà bạn. Lưới phải căng từ chân lên quá sàn đang thi công, không thủng, không chỉ treo một dải. Với công trình cao, nên có thêm sàn hứng hoặc mái hứng nhô ra ở một vài tầng để chặn vật rơi theo phương xiên.
Mái che tạm trên mái, sân nhà bạn. Khi bên kia đập phá sát vách, có thể đề nghị họ dựng tạm tấm che bằng tôn hoặc ván trên phần mái, sân của bạn, có sự đồng ý của bạn. Thoả thuận rõ ai tháo dỡ và kiểm tra mái sau khi tháo.
Tưới ẩm khi đập, cắt, mài. Phun nước làm giảm bụi rõ rệt. Đội thợ có kinh nghiệm thường làm, chỉ cần nhắc. Cắt gạch nên làm ở phía xa nhà bạn hoặc trong phòng kín của công trình.
Giờ làm việc ồn và bụi. Thống nhất khung giờ cho các việc gây bụi nặng, tránh giờ nhà bạn phơi đồ, giờ trẻ ngủ trưa. Đây là thoả thuận hàng xóm, không phải quy định cứng, nhưng thường dễ đạt được.
Dọn dẹp cuối ngày. Đề nghị thợ dọn phần vật liệu rơi sang lối đi chung, mái nhà bạn sau mỗi ca. Thoả thuận cách vào mái nhà bạn để dọn, hoặc bạn tự dọn và họ chịu chi phí.
Một đầu mối liên lạc. Xin số liên lạc của người chỉ huy công trình chứ không chỉ chủ nhà. Khi có vật rơi, gọi người đang đứng ở công trường nhanh hơn nhiều.
Thứ tự xử lý khi họ vẫn để rơi vãi
Các bước dưới đây giúp bạn vừa giữ được quan hệ, vừa có hồ sơ nếu cần đi tiếp:
- Ghi nhận: chụp ảnh, quay video vật rơi, bụi phủ, kèm thời điểm. Video lúc vật đang rơi hoặc bụi đang bay từ công trình sang có giá trị hơn ảnh chụp sau.
- Nói trực tiếp với người chỉ huy công trình ngay tại chỗ, đề nghị dừng phần việc gây rơi và che chắn.
- Nhắn tin cho chủ nhà tóm tắt sự việc và đề nghị, kèm ảnh. Tin nhắn là mốc thời gian chứng minh bạn đã báo.
- Nếu tình trạng lặp lại, gửi thư đề nghị bằng văn bản, nêu các lần cụ thể và hạn để khắc phục.
- Nhờ trưởng thôn, tổ trưởng dân phố nhắc nhở. Ở nhiều khu dân cư, một lời nhắc từ người có uy tín đủ để chủ nhà ép đội thợ làm đúng.
- Phản ánh đến UBND cấp xã: đề nghị kiểm tra việc bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường của công trình. Bộ phận quản lý trật tự xây dựng có thể kiểm tra, lập biên bản và yêu cầu khắc phục.
- Với công trình lớn của doanh nghiệp, có thể phản ánh thêm đến Sở Xây dựng hoặc cơ quan thanh tra xây dựng cấp tỉnh nếu cấp xã không xử lý.
Có người bị thương do vật rơi thì đây không còn là chuyện che chắn: đưa người đi cấp cứu, báo công an cấp xã để lập biên bản sự việc. Phần trách nhiệm khi có thương tích là một mảng riêng, cần hồ sơ y tế và thường nên có người làm nghề hỗ trợ.
Cửa nào làm được gì với vật rơi và bụi
Mỗi cửa có thẩm quyền khác nhau. Gửi đúng cửa giúp bạn không phải chờ câu trả lời "không thuộc thẩm quyền".
| Cửa | Làm được | Không làm được |
|---|---|---|
| Chủ công trình, chỉ huy công trường | Che chắn, đổi giờ làm, dọn dẹp, bồi thường đồ hư | Không có ai ép nếu họ không muốn |
| Trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, tổ hoà giải | Nhắc nhở, hoà giải phần bồi thường đồ đạc | Không xử phạt, không dừng công trình |
| UBND cấp xã | Kiểm tra an toàn, vệ sinh môi trường, lập biên bản, xử lý vi phạm theo thẩm quyền, hoà giải | Không quyết định số tiền bồi thường |
| Công an cấp xã | Có mặt khi có nguy hiểm, người bị thương, xô xát | Không giải quyết tranh chấp bồi thường đồ đạc |
| Toà án nhân dân khu vực | Buộc bồi thường thiệt hại khi không thoả thuận được | Không giải quyết nhanh việc che chắn trước mắt |
Mức xử phạt cụ thể với hành vi không che chắn, để rơi vãi vật liệu do văn bản về xử phạt vi phạm hành chính quy định và có thể thay đổi. Bài không nêu con số; nếu cần, bạn hỏi cán bộ tiếp nhận đơn hoặc tra trên Cổng Dịch vụ công.
Đòi bồi thường đồ đạc bị hư
Bụi và nước vữa có thể làm hỏng sơn xe, kính, rèm, máy lạnh, đồ phơi; vật rơi có thể làm thủng mái tôn, vỡ ngói, hỏng máng xối. Nguyên tắc dân sự rất rõ: ai gây thiệt hại thì phải bồi thường. Vấn đề thực tế nằm ở chứng minh và ở việc giữ được bình tĩnh khi thương lượng.
Bạn cần ba thứ: ảnh hoặc video thấy được nguồn gây hư hại (vật đang rơi, bụi đang bay từ phía công trình), ảnh tình trạng đồ vật trước và sau, và báo giá hoặc hoá đơn sửa chữa. Với mái tôn, máng xối, nên mời chủ công trình cùng lên xem trước khi sửa, vì sau khi sửa xong sẽ không còn gì để đối chiếu.
Với khoản nhỏ như rửa xe, giặt rèm, nhiều chủ nhà sẵn sàng trả để giữ hoà khí. Hãy đề nghị một con số dựa trên hoá đơn thật, đừng cộng thêm "tiền phiền phức". Đề nghị hợp lý thì dễ được chấp nhận ngay; đề nghị phóng đại thường khiến bên kia cứng lại và kéo chuyện nhỏ thành chuyện lớn.
Với khoản lớn, hoặc khi bên kia từ chối, đưa vào buổi hoà giải ở tổ hoặc ở UBND cấp xã. Khi hoà giải không thành, toà án là nơi quyết định. Nên cân nhắc tỷ lệ giữa số tiền đòi và thời gian bỏ ra trước khi đi tới bước này. Với vài khoản nhỏ cộng dồn qua nhiều tháng, hãy lập một bảng kê theo ngày kèm hoá đơn, đưa ra một lần trong buổi hoà giải thay vì đòi lẻ tẻ từng lần.
Nhìn từ phía người đang xây
Bài viết cho người bị ảnh hưởng, nhưng nếu bạn là người đang xây, mọi điều trên đều đảo chiều thành việc nên làm. Trước khi khởi công, sang chào hàng xóm hai bên, cho họ số của người chỉ huy công trình, nói trước lịch các hạng mục bụi và ồn. Yêu cầu nhà thầu ghi rõ trong hợp đồng phần lưới chắn, che chắn nhà liền kề và dọn dẹp, vì đây là chỗ đội thợ hay bớt.
Khi hàng xóm phản ánh, hãy xử lý trong ngày. Một tấm lưới căng lại, một buổi rửa sân giúp hàng xóm tốn rất ít so với một lá đơn gửi xã, một buổi kiểm tra và biên bản vi phạm có thể làm chậm cả công trình. Nhiều vụ việc kéo dài chỉ vì lời phản ánh đầu tiên bị bỏ qua, khiến người bị ảnh hưởng mất lòng tin và chuyển sang đi đường cơ quan.
Với người bị ảnh hưởng, đặt mình vào vị trí đó cũng giúp chọn lời. Phần lớn chủ nhà không cố ý để vật liệu rơi sang; họ giao khoán cho đội thợ và ít khi có mặt ở công trường. Một tin nhắn kèm ảnh, nói rõ việc gì đang xảy ra và bạn mong họ làm gì, thường được đáp lại nhanh hơn một lời trách móc chung chung. Khi lời nhắc lịch sự đã đi qua hai ba lần mà không có thay đổi, lúc đó việc gửi đơn đến xã không còn là làm căng mà là bước tiếp theo hợp lý, và bạn có đủ dấu vết để chứng minh mình đã thiện chí.
Câu hỏi thường gặp
Nhà bên xây không căng lưới chắn có bị xử phạt không?
Việc không có biện pháp che chắn, để rơi vãi vật liệu khi thi công có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định hiện hành về hoạt động xây dựng và bảo vệ môi trường. Mức cụ thể bạn đối chiếu văn bản đang có hiệu lực hoặc hỏi UBND cấp xã khi nộp đơn phản ánh.
Có được tự căng lưới bên phía nhà mình rồi đòi tiền không?
Bạn có thể tự che chắn tạm trên đất của mình để bảo vệ người và đồ đạc khi nguy hiểm trước mắt. Hãy báo trước cho chủ công trình, chụp lại hiện trạng và giữ hoá đơn. Không tự ý trèo sang hay gắn đồ vào công trình của họ.
Bụi xây dựng làm người già trong nhà ho nhiều, nên làm gì?
Đóng cửa phía công trình vào giờ bụi nặng, lau ẩm thay vì quét khô, và đề nghị bên kia tưới ẩm, đổi giờ làm. Nếu sức khoẻ người thân bị ảnh hưởng rõ, đưa đi khám và giữ hồ sơ y tế, đây là căn cứ khi đề nghị hoà giải hoặc bồi thường.
Gạch rơi trúng xe máy để trong sân, đòi ai bồi thường?
Người đầu tiên bạn đề nghị là chủ công trình. Nếu lỗi do đội thợ, chủ nhà có thể tự đòi nhà thầu sau, bạn không bắt buộc phải tự đi tìm nhà thầu. Chụp vật rơi tại chỗ, vết hư trên xe và giữ báo giá sửa chữa.
Báo xã rồi mà công trình vẫn để rơi vãi thì sao?
Hỏi lại bộ phận tiếp nhận xem đơn đã được xử lý chưa, có biên bản kiểm tra không. Tiếp tục ghi nhận các lần vi phạm mới và gửi bổ sung. Với công trình lớn, có thể phản ánh tới Sở Xây dựng hoặc cơ quan thanh tra xây dựng cấp tỉnh.