Khi nhà bên khoan đục sửa nhà vào giờ nghỉ trưa hoặc quá sớm, người nên nói chuyện trước là chủ nhà, không phải người thợ; nếu không thay đổi, bạn báo tổ trưởng dân phố, rồi phản ánh bằng văn bản tới UBND cấp xã, nơi quản lý trật tự xây dựng và có thể kiểm tra việc thi công trên địa bàn. Gọi công an trong ngày thường chỉ hợp khi tiếng ồn diễn ra vào ban đêm hoặc đi kèm gây rối.
Sửa nhà là quyền chính đáng, và hầu hết mọi người đều sẽ có lúc là “nhà bên đang sửa”. Vì vậy bài này không đặt câu hỏi “có được sửa không” mà là: giờ nào nên dừng, ai quyết định giờ giấc trên công trình, ai có thể buộc họ điều chỉnh, và chuẩn bị gì để cuộc trao đổi không biến thành xích mích suốt nhiều tháng.
Ai thật sự quyết định giờ làm trên công trình nhà bên
Phần lớn người bị ồn đi thẳng ra nói với người thợ đang cầm máy khoan. Người thợ thường chỉ làm theo lịch được giao: đội trưởng muốn xong phần đục tường trước khi đổ bê tông, chủ nhà muốn rút ngắn thời gian thuê nhà tạm. Nói với thợ có thể làm họ dừng mười phút, nhưng lịch hôm sau vẫn như cũ.
Người quyết định thật sự thường là chủ nhà, và sau đó là người nhận thầu, tức đội trưởng hoặc công ty thi công. Thỏa thuận giờ giấc nên làm với chủ nhà, có mặt người nhận thầu càng tốt. Một câu cụ thể như “anh chị cho đội tránh khoan đục từ 12 giờ đến 13 giờ 30 và trước 7 giờ sáng được không” dễ được nhận lời hơn một lời phàn nàn chung chung.
Nếu không gặp được chủ nhà, vì họ đang ở nơi khác trong lúc sửa, hãy hỏi đội trưởng số liên lạc của chủ nhà, hoặc nhờ tổ trưởng dân phố chuyển lời. Tổ trưởng thường biết nhà nào đang sửa và ai là người đứng tên.
Một điều nữa: nhiều công trình sửa chữa nhỏ trong nhà không cần giấy phép xây dựng, trong khi những thay đổi lớn hơn về kết cấu, mặt đứng thì có thể phải xin phép. Dù có hay không có giấy phép, trách nhiệm giữ trật tự, vệ sinh và hạn chế ảnh hưởng tới nhà xung quanh vẫn là của chủ công trình và đơn vị thi công.
Loại tiếng ồn sửa nhà và cửa phù hợp
Không phải tiếng ồn sửa nhà nào cũng đi cùng một cửa. Bảng dưới gợi ý theo tình huống hay gặp; đây là cách phân loại để bạn bắt đầu, không phải quy định cứng.
| Tình huống | Cửa đầu tiên | Cửa tiếp theo nếu không thay đổi |
|---|---|---|
| Khoan đục buổi trưa, kéo dài vài ngày | Chủ nhà, đội trưởng | Tổ trưởng dân phố, trưởng thôn |
| Bắt đầu trước giờ làm buổi sáng, kéo dài nhiều tuần | Chủ nhà, đội trưởng | UBND cấp xã, kèm nhật ký ngày giờ |
| Thi công vào ban đêm, máy cắt, máy trộn chạy khuya | Nhắc trực tiếp nếu an toàn | Công an cấp xã trong đêm; hôm sau báo UBND cấp xã |
| Ồn kèm bụi, vật liệu rơi sang nhà bạn | Chủ nhà, đội trưởng | UBND cấp xã về trật tự xây dựng, vệ sinh |
| Ồn kèm tường chung bị đục, nứt nhà bạn | Chụp hiện trạng ngay, báo chủ nhà | Xem phần về nhà bên xây sửa làm hư nhà mình |
Nếu công trình kèm theo nứt, thấm, hư hỏng thực tế ở nhà bạn, câu chuyện không còn là tiếng ồn nữa mà là thiệt hại tài sản, và thứ tự hành động khác hẳn; hãy chụp hiện trạng ngay ngày đầu và tìm đọc phần chuyên về xây sửa nhà bên cạnh.
Cuộc nói chuyện đầu tiên: những điều nên mang theo
Một đề nghị cụ thể về giờ. Thay vì “nhà anh ồn quá”, hãy nói giờ nào nhà mình cần yên: trẻ ngủ trưa, người già nghỉ, người làm ca đêm ngủ bù. Chủ nhà dễ đồng ý với một khung giờ rõ ràng.
Thời gian dự kiến của công trình. Hỏi họ còn sửa bao lâu, phần nào ồn nhất, làm vào ngày nào. Biết trước ba ngày đục tường sẽ dễ chịu hơn nhiều so với bất ngờ mỗi sáng.
Đầu mối liên lạc. Xin số của chủ nhà hoặc đội trưởng để nhắn khi có việc. Nhắn tin cũng là cách giữ lại dấu vết những gì hai bên đã thỏa thuận.
Nhu cầu của chính bạn, nói thật. Nếu nhà có người ốm, người mới sinh, hãy nói rõ. Nhiều chủ nhà sẵn lòng dời phần việc ồn nhất sang ngày khác khi biết lý do.
Lời đề nghị đổi lại. Bạn có thể chủ động nói rằng ngoài khung giờ đã thỏa thuận, nhà mình sẽ không phàn nàn. Thỏa thuận hai chiều bền hơn đòi hỏi một chiều.
Thái độ ở ngoài cổng. Nói chuyện ở cổng nhà họ hoặc ở ngõ, không vào công trình. Không đứng giữa lúc máy đang chạy, vừa nguy hiểm vừa không ai nghe rõ ai.
Khi nói chuyện không được: đi tiếp theo thứ tự
Nếu sau lần nói chuyện đầu tiên mọi thứ vẫn y nguyên, bạn đi tiếp theo các bước dưới. Mỗi bước nên cách bước trước vài ngày để có nhật ký và để bên kia có cơ hội thay đổi.
- Ghi nhật ký: ngày, giờ bắt đầu và kết thúc khoan đục, loại máy, bạn đã nhắc lúc nào. Thêm vài đoạn video ngắn quay từ nhà bạn, thấy được giờ.
- Báo tổ trưởng dân phố hoặc trưởng thôn. Đưa nhật ký để họ thấy đây không phải một lần. Đề nghị họ nhắc chủ nhà hoặc mời hai bên gặp nhau.
- Nếu cần, nhờ tổ hoà giải ở cơ sở ngồi lại với hai nhà để thống nhất giờ thi công. Biên bản ghi giờ giấc cụ thể giúp hai bên có chỗ dựa khi lại có va chạm.
- Gửi phản ánh bằng văn bản đến UBND cấp xã. Nêu địa chỉ công trình, thời gian thi công, các khung giờ gây ồn, những lần đã nhắc và kết quả, đề nghị kiểm tra việc thi công và nhắc nhở hoặc xử lý theo quy định.
- Nếu công trình thi công vào ban đêm, gọi công an cấp xã ngay lúc đó và ghi lại lần gọi để dẫn trong văn bản gửi xã.
- Theo dõi phản hồi. Nếu lâu không có kết quả, hỏi lại tình trạng xử lý, dẫn ngày đã nộp và bổ sung nhật ký mới.
Cán bộ phụ trách trật tự xây dựng ở cấp xã có thể kiểm tra công trình, xem giấy phép nếu có, nhắc nhở hoặc lập biên bản khi phát hiện vi phạm. Mức xử phạt và căn cứ cụ thể bạn hỏi trực tiếp nơi tiếp nhận, vì các văn bản này thay đổi khá thường xuyên.
Giờ nghỉ: có quy định cứng hay là thỏa thuận?
Nhiều người hỏi có giờ cụ thể nào mà sửa nhà bị cấm không. Câu trả lời ngắn: vào ban đêm, gây tiếng động lớn làm ảnh hưởng sự yên tĩnh chung là hành vi có thể bị xử phạt về trật tự công cộng; còn ban ngày, kể cả giờ nghỉ trưa, phần lớn là chuyện thỏa thuận và ứng xử, trừ khi tiếng ồn vượt quy chuẩn môi trường hoặc địa phương có quy định riêng về giờ thi công trong khu dân cư.
Một số tỉnh, thành có quy định quản lý trật tự xây dựng trong đô thị, trong đó đặt ra khung giờ thi công hoặc yêu cầu biện pháp giảm ồn, che chắn. Nội dung và mức độ khác nhau giữa các nơi và thay đổi theo thời gian, nên bạn hỏi bộ phận tiếp nhận của UBND cấp xã xem nơi mình ở có quy định như vậy không.
Hiểu điều này giúp bạn chọn cách nói. Với khoan đục giờ trưa, bạn đang đề nghị một sự tôn trọng, không phải yêu cầu thi hành luật, nên giọng mềm có tác dụng hơn. Với máy trộn chạy lúc 23 giờ, bạn có cơ sở để đề nghị cơ quan can thiệp ngay.
Dù ở trường hợp nào, những gì bạn ghi lại trong nhật ký đều có ích. Nếu đến lúc phải phản ánh lên xã, việc bạn đã kiên nhẫn đề nghị một khung giờ hợp lý từ đầu cũng là điểm cộng khi cơ quan xem xét.
Những cách tự xử nên tránh, dù đang rất bực
Bật nhạc thật to đáp trả. Bạn biến mình thành nguồn gây ồn thứ hai, và nếu bị phản ánh ngược thì chính bạn phải đi giải trình. Nhà bên lại có lý do để không thay đổi.
Rút điện công trình, khoá cổng chung. Can thiệp vào điện, nước, lối đi của người khác có thể gây tai nạn cho thợ đang dùng máy, và có thể khiến bạn phải chịu trách nhiệm về thiệt hại phát sinh.
Chụp ảnh người thợ rồi đăng lên nhóm khu phố. Người thợ không phải người quyết định giờ làm. Đăng mặt người lên mạng kèm lời chê trách dễ dẫn đến tranh cãi về danh dự, mà chuyện tiếng ồn vẫn còn nguyên.
Đe doạ “sẽ cho đập công trình”. Lời đe doạ không có cơ sở làm cuộc trao đổi đóng lại. Cơ quan có thẩm quyền mới quyết định xử lý công trình, và họ chỉ làm khi có vi phạm cụ thể.
Gom nhiều chuyện cũ vào một lần. Mang chuyện con chó, chuyện cái cây từ năm ngoái ra cùng lúc với tiếng khoan khiến bên kia thấy bị công kích. Mỗi lần nói một việc, có đề nghị rõ.
Nếu bạn là nhà đang sửa
Sửa nhà kéo dài vài tháng, và quan hệ với hàng xóm kéo dài nhiều năm sau đó. Một vài việc trước khi khởi công giúp giảm gần hết va chạm:
- Đi một vòng báo các nhà sát vách: sửa từ ngày nào, dự kiến bao lâu, phần nào ồn nhất, số của chủ nhà để liên hệ.
- Dặn đội thi công khung giờ không làm việc ồn, đưa vào thỏa thuận với nhà thầu ngay từ đầu, không đợi hàng xóm phàn nàn mới nói.
- Che chắn bụi, thu dọn vật liệu cuối ngày, không để xe vật liệu chắn lối nhà khác.
- Chụp hiện trạng tường chung và nhà bên cạnh trước khi khởi công, với sự đồng ý của họ; việc này bảo vệ cả hai phía nếu sau này có tranh cãi về vết nứt.
- Khi có người sang phản ánh, nghe hết rồi mới giải thích, và hứa điều mình làm được.
- Nếu được tổ trưởng hay cán bộ xã nhắc, điều chỉnh ngay và báo lại cho hàng xóm đã điều chỉnh gì.
Phần lớn tranh chấp sửa nhà không bắt nguồn từ tiếng ồn mà từ cảm giác bị coi thường. Một lời báo trước thường đủ để hàng xóm chịu khó vài tuần.
Câu hỏi thường gặp
Hàng xóm sửa nhà vào Chủ nhật có bị cấm không?
Không có quy định chung cấm sửa nhà vào Chủ nhật ở mọi nơi. Ban ngày cuối tuần chủ yếu là chuyện thỏa thuận, trừ khi địa phương có quy định riêng về giờ thi công trong khu dân cư. Bạn hỏi UBND cấp xã nơi mình ở để biết có quy định như vậy hay không.
Thợ nói chỉ làm theo lệnh chủ nhà thì nên làm gì?
Xin số liên lạc của chủ nhà hoặc đội trưởng và nói chuyện trực tiếp với họ. Nếu không có, nhờ tổ trưởng dân phố chuyển lời. Thỏa thuận giờ giấc với người quyết định lịch làm việc mới có hiệu lực lâu dài, người thợ không tự đổi được lịch.
UBND cấp xã có quyền dừng công trình sửa nhà không?
Cán bộ phụ trách trật tự xây dựng có thể kiểm tra, nhắc nhở, lập biên bản khi phát hiện vi phạm, và trong một số trường hợp vi phạm về xây dựng có thể áp dụng biện pháp xử lý theo quy định. Với tiếng ồn ban ngày đơn thuần, thường chỉ dừng ở mức nhắc nhở và yêu cầu điều chỉnh.
Nhà bên không có giấy phép xây dựng thì phản ánh thế nào?
Bạn có thể nêu trong văn bản gửi UBND cấp xã rằng công trình có dấu hiệu thay đổi kết cấu hoặc mặt đứng và đề nghị kiểm tra giấy phép. Không phải sửa chữa nào cũng phải xin phép, nên cơ quan sẽ xem xét cụ thể; bạn không cần tự kết luận họ sai.
Tiếng khoan làm em bé nhà mình không ngủ được, có đòi bồi thường được không?
Về nguyên tắc, đòi bồi thường cần chứng minh thiệt hại cụ thể và mối liên hệ với tiếng ồn, điều này rất khó với tiếng ồn ban ngày. Cách thực tế hơn là thỏa thuận khung giờ yên tĩnh với chủ nhà, có tổ trưởng hoặc tổ hoà giải chứng kiến nếu cần.
Sửa nhà kéo dài nửa năm, mỗi ngày đều ồn, có cách nào khác ngoài chịu đựng không?
Bạn có thể đề nghị một lịch thi công cụ thể, nhờ tổ hoà giải ghi lại thỏa thuận, và phản ánh với UBND cấp xã khi thỏa thuận bị vi phạm. Song song, làm cách âm tạm cho phòng ngủ giúp nhà mình dễ chịu hơn trong lúc chờ công trình xong.